Comment ở blog chị Lana

(Nhờ có Entry Điểm thơ ở blog chị Lana mà tôi viết comment này, copy về đây vì muốn lưu lại suy nghĩ của mình về một vấn đề gây tranh luận)

Chị Lana, cuối tuần em ra ngoại ô, chiều nay về mới viết trả lời chị được. Dù em có hay làm thơ nhưng em thường viết bằng cảm xúc/giác và thói quen chứ trình độ lý luận về thơ của em là không có, bình thường em cũng không giỏi tranh luận, nói chung em ít khi tranh luận về thơ văn một cách bài bản, em viết thế này theo những gì em cảm nhận thôi chị ạ.

Em nghĩ cuộc sống là dòng chảy theo thời gian cho nên thơ không thể đứng yên, bất biến, những định nghĩa về thơ cũng vậy.

Một ví dụ về sự thay đổi dễ thấy nhất là sự thay đổi trong môi trường sống, cách đây hơn nửa thế kỷ, Nguyễn Khuyến viết: “Ao thu lạnh lẽo nước trong veo/ Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”, hay Lưu Trọng Lư viết: “Con nai vàng ngơ ngác/ đạp trên lá vàng khô”, đó là cảnh mà các thi nhân của chúng ta sống trong đó, những cảnh hiển hiện trước mắt họ và đi vào thơ. Cảnh và thơ đều đẹp, người đọc yêu thích cảnh và thơ ấy. Thi sĩ bây giờ tìm được một cái “ao thu nước trong veo”, hay “một con nai vàng ngơ ngác” giữa đời thực là rất khó, nai thì tuyệt chủng rồi, ao thì ô nhiễm túi nilon lềnh bềnh…

Ký ức về thơ của đa phần chúng ta thường là những gì trong trẻo đẹp đẽ, bi hùng nên nếu ta đọc thơ thi sĩ viết chệch ra khỏi đường ray đó thì cảm giác của ta là thất vọng, nhất là những lời thơ đó lại cho ta cảm giác bức bối, bẩn thỉu thậm chí như những lời rác rưởi của cuộc sống đời thường. Nhưng nếu ta nhận thấy rằng thi sĩ chỉ đơn giản phản ánh chân thực của cuộc đời mà họ đang sống thì liệu ta có chấp nhận thơ của họ không? Nếu chúng ta cũng có lúc cảm thấy bức bối về rác thì chúng ta có chấp nhận rằng: “Nay ở trong thơ nên có rác” không?

Những cảm xúc của người thi sĩ khác với những cảm xúc chúng ta thường thưởng thức trong thơ cũng vậy, đơn cử như bài Hoa sữa, nếu chúng ta quá quen với những mô tả về mùi hương hoa sữa nồng nàn lãng mạn, có người nói cảm giác khác khó chịu về mùi hương ấy thì sẽ khiến ta muốn phản ứng nhưng nếu ta lắng nghe cảm xúc của họ biết đâu ta lại hiểu được ra trên đời này cái gì cũng có hai mặt của nó. Những thi sĩ chọn những lối đi khác nhau để tiếp cận một mùi hương chẳng qua cũng để cho chúng ta có cái nhìn đầy đủ hơn về cuộc đời. Nếu chỉ có những lời khen ngợi mùi hoa sữa được cất lên thì sự thể có lẽ sẽ dẫn đến đúng như thi sĩ nói “một không khí đậm đặc mùi hoa sữa”. Thi sĩ không chấp nhận được cái mùi đấy cũng chỉ vì muốn hướng đến một không khí tự do trong lành hơn. Tự do đơn giản có khi chỉ là không muốn ngửi mãi một mùi cho dù nó có thơm nồng nàn đến đâu, nó có được nhiều người từ trước đến nay ca ngợi đến đâu. Tự do đơn giản có lúc chỉ là ai cũng được nói ý nghĩ thật của mình ra mà không phải chịu sự kiểm duyệt nào dù người ấy là một Giáo sư toán được giải thưởng danh giá hay là một thi sĩ nghèo xác ở hẻm 47 xuất bản thơ theo lối photocopy…

Chị Lana, thơ Bùi Chát có bài em thấy hay có bài không nhưng em thấy thi sĩ BC là người dũng cảm, bữa trước em viết bài Cái đấy bỏ đi là muốn nói đến sự dũng cảm này. Ông công khai đưa vào thơ mình nhiều từ ngữ, hình ảnh mà các thi sĩ trước ông không dám. Đậm đặc hơi thở cuộc sống bình dân bụi bặm và nhạo cười tất cả, ông khiến người ta phải nghĩ lại về thơ, vậy cuối cùng thì thơ là gì? Hẳn nhiên là ông chịu sự ném đá của dư luận, chắc ông cũng phải chịu nhiều hệ lụy. Nhưng ông cùng những người bạn của mình ở nhà xuất bản Giấy Vụn cũng đã vạch ra một dòng chảy khác trong thơ Việt nam đương đại, dòng chảy mà sau này lịch sử thơ văn nước nhà chắc chắn phải kể đến.

Đôi khi

Đôi khi muốn gặp người xưa
Hỏi xem người ấy bây giờ ra sao

Khó nghèo hay đã sang giầu?
Lạc quan phấn khởi (hay) buồn rầu ủ ê?
Khỏe mạnh hay bệnh yếu rề?
Cố công thành đạt (hay) cam bề buông xuôi?

Chăm chỉ hay hóa biếng lười?
Thủy chung hay đã chơi bời trăng hoa?
Thẳng ngay hay hóa gian tà?
Ra người quân tử hay là tiểu nhân?

Hỏi xa cho chí hỏi gần
Hỏi làng xóm cũ đông lân bạn bè
Vấn an cha mẹ cận kề
Hỏi sang em út nghiệp nghề ra sao?

Rồi thì hỏi vợ thế nào
Xấu xinh? hiền dữ? thấp cao? sang hèn?
Yêu thương có sánh hờn ghen?
Thảnh thơi hay phải bon chen nhọc nhằn?

Hỏi sang đến của để dành
Gái trai nếp tẻ phúc lành mấy cơi?

Bao câu hỏi bấy nhiêu lời
Như dòng sông chảy xuyên đời bấy nay
Lắng nghe nước tỏa thưa dày
Tràn muôn giăng mắc những ngày xa xưa...




Ảnh mình và bạn cùng học hồi lớp 4 :)

Cái đấy bỏ đi

Muốn gọi cái đấy bằng tên
Cái tên dung dị đậm duyên cội nguồn
Nhưng mà ngại chúng bạn buồn
Hay là có kẻ giận hờn bỏ đi
Đành bắt cái đấy nhu mì
Giấu vào tơ lụa rồi thì gấm nhung
Nhiễu Tàu thêm dải bó lưng
Xiết ngoài cho chặt núi rừng bể dâu
Nào ngờ dung dị rĩ rầu
Một ngày duyên đậm âu sầu bỏ đi
Có người thương nhớ vân vi
Hóa ra Bùi Chát mê si kiếm tìm
Lênh đênh biết mấy nổi chìm
Một ngày anh cũng đã nhìn được ra
Tên xưa dung dị thật thà
Bồn chồn nguồn cội đậm đà phiêu du
Vào ra chén tạc chén thù
Hỏi rằng có muốn đền bù nhục vinh
Cái đấy thủ thỉ tâm tình:
"Mong đời rộng lượng cho mình chính danh"
Nhưng vì thiên hạ hẹp vành
Cho nên danh chính cũng đành bỏ đi...

Your Dream City

(Hôm nay tôi nhận được email này từ em Dương, một người bạn mạng rất đáng yêu có nick Oshin/Daisy, rất nhiệt tình trong việc phổ biến các kiến thức, thông tin hữu ích cho cuộc sống, cho việc bảo vệ môi trường, tôi post thư em Dương lên đây hy vọng nhận được sự giúp đỡ của các bạn cho nghiên cứu của em, cảm ơn các bạn - HY)

Dear friends,

Please take some minutes to help me with this survey as it is part of the research for my thesis.

What kind of city/community do you want to live in? How do you envision it?

* https://sites.google.com/site/sustainabilityvision/urban-survey

Please feel free to forward this survey to your network if possible...

Many thanks in advance!

With my best regards,

Thuy Duong

Bảo tàng hàng không Canada

Cuối tuần trước mình đưa con trai đi xem Bảo tàng hàng không Canada, nhà trưng bày rất rộng và đẹp, có nhiều loại máy bay từ xưa đến nay khiến con trai thích mê.

Hai mẹ con đang đi xem các mẫu trưng bày máy bay rất khoái chí thì đột nhiên mình nhìn thấy một pháo đài bay chuyên dùng thả bom, có hai cánh mở dưới bụng nơi bom được treo thành hàng, bên cạnh máy bay cũng có trưng bày một đống bom. Mình thấy quặn ruột hết muốn xem tiếp, nhìn theo con trai chạy tung tăng.

Ngồi ở ghế đợi con nhớ đến những đêm tối mịt xa xưa mẹ đưa mình xuống hầm tránh bom, đến khi lên khỏi hầm thì trời hưng hửng sáng, sương đầy trên cỏ miệng hầm. Cũng nhớ cả "Kìa chú là chú ếch con có đôi là đôi mắt tròn chú ngồi học bài một mình bên hố bom kề vườn xoan..." bữa trước vừa nghe lại.

Thấy ở Youtube có video này quay cảnh ở Bảo tàng nhưng không thấy cái pháo đài ném bom kia, chắc người quay cũng có ý muốn tránh, vậy cũng đỡ:

Brahms

Tôi mới nghe Brahms được vài năm nay nhưng nhạc của ông chảy dịu dàng vào tâm trí tôi và lắng đọng ở đó thân thiết như thể đã nghe ông từ lâu.

Cupcakes

Ảnh lần làm bánh này là từ hồi còn ở Sudbury, bữa nay tự nhiên thèm ăn bánh mới lôi ra up, thi đua khéo tay với bà con hihi ;)

Đầu tiên là chuẩn bị hỗn hợp trộn rồi (bột, sữa, trứng, bơ...) đổ bánh vào khuôn...



Rồi cho vào lò và nướng, bánh phồng lên...



Chín rồi, lật mông bánh lên, ôi ngon quá! :D



Vậy mà nhớ lại hồi đó hai bác kia mỗi bác ăn có một cái rồi thôi hẳn, còn đâu mình phải ăn dần mãi mới hết :) Đấy chính là lý do tại sao mình ít làm bánh này, hai bác kia không khoái ăn, mình làm ra cứ phải ăn cả, ngại quá hí hí :P

Chuyện tình ở Saint-Jean

Tôi không rõ vì sao mình khiêu vũ
Giữa hội làng vui nhộn Saint-Jean,
Khi một chàng trai ôm tôi hôn quyến rũ
Tôi rùng mình như lòng đã phải duyên.

Làm sao mà lại không ngẩn ngơ
Khi được xiết trong vòng tay táo bạo
Ai chẳng tin những lời yêu dịu ngọt
Khi chúng được nói bằng ánh mắt nên thơ.

Tôi đã yêu chàng biết bao, chàng trai đẹp nhất Saint-Jean
Tôi đã mê mẩn, mất hồn vì những nụ hôn nồng cháy
Chẳng suy nghĩ nữa, tôi tặng tôi cho chàng đấy
Thật dẻo mồm, mỗi khi chàng nói dối, làm duyên

Tôi đều biết và yêu chàng tha thiết
Nhưng hỡi ôi, ở Saint-Jean cũng như ở mọi nơi
Lời hẹn ước chỉ là lừa dối thôi
Tôi thật điên rồ khi muốn giữ trái tim chàng và tin vào hạnh phúc

Làm sao mà lại không ngẩn ngơ
Khi được xiết trong vòng tay táo bạo
Ai chẳng tin những lời yêu dịu ngọt
Khi chúng được nói bằng ánh mắt nên thơ

Tôi đã yêu chàng biết bao, tình yêu đẹp đẽ
Người tình làng Saint-Jean của tôi
Nhưng chàng không còn yêu tôi nữa,
Đó là quá khứ rồi, đừng nhắc lại ai ơi!

(Phóng tác từ bài dịch bài hát Mon amant de Saint-Jean của bác Lan Hương ở đây, vì nhầm tưởng đấy là bài thơ hihi :)

Thủy ngân gây ra sự thoái hóa tế bào thần kinh não như thế nào

Vì

(Tóm tắt một số tin đọc trên báo mạng trong thời gian vừa qua :)

Vì cô Diễm cuối mất chồng

Nên cô ghét chuyện tình ông tình bà

Thấy cô Hồng Ánh tham gia

Ứng cử Quốc hội rất là to phe

Cô nàng Diễm cuối không nghe

Bới tội Hồng Ánh đi ve chồng người

Cô Ánh chẳng nói chẳng cười

Cái đuôi cô đập tơi bời Diễm teo

Vì xăng lên giá vèo vèo

Nên ai đã nghèo thì lại nghèo thêm

Vì tiền rớt giá bên thềm

Cho nên vàng cứ lên tiên kiêu kỳ

Vì cụ Rùa rất lầm lì

Cho nên chẳng biết liền ông, liền bà

Một cụ hay là hai, ba

Để Hà Đình Đức ba hoa phập phù

Vì phiên tòa xử ruồi bu

Cù Huy Hà Vũ thiên thu anh hùng

Cây nhà lá vườn

Không chỉ một giờ

Giờ Trái Đất là sự kiện toàn cầu được khởi xướng bởi WWF - World Wide Fund for Nature, quỹ này còn có tên World Wildlife Fund, báo tiếng Việt dịch là quỹ Quốc tế bảo vệ thiên nhiên. Giờ Trái Đất được ấn định vào ngày thứ Bảy cuối cùng của tháng Ba hàng năm, với sự kêu gọi cá nhân và doanh nghiệp tắt đèn và các thiết bị dùng điện không cấp thiết trong một giờ để nâng cao nhận thức về sự cần thiết phải có những hành động đối phó với sự biến đổi khí hậu.

Giờ Trái Đất có tác dụng nhắc nhở mọi người hãy giảm việc sử dụng năng lượng, giảm thải CO2. Nếu coi đó là một hoạt động rầm rộ cho vui, tắt điện trong một giờ nhưng lại đốt nến tưng bừng kỷ niệm, hoặc có ý nghĩ coi việc tắt điện một giờ đó là xong nghĩa vụ đối với môi trường trong cả năm thì ý nghĩa của việc khởi xướng Giờ Trái Đất không phát huy tác dụng được bao nhiêu.

Giờ Trái Đất còn có ý nghĩa rộng hơn, nhắc chúng ta yêu Trái Đất, yêu môi trường sống. Sống thân thiện với môi trường là lối sống tiết kiệm năng lượng, tài nguyên, hạn chế tối đa việc gây ô nhiễm, không phá rừng, không giết hại động thực vật hoang dã hay có những hoạt động khiến chúng bị tuyệt chủng, thực hiện trồng cây, gây rừng phủ xanh đất trống đồi trọc... Con người sống trong môi trường của Trái Đất cần phải bảo vệ môi trường của mình không chỉ một giờ mà là ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác, thế hệ này qua thế hệ khác không ngừng nghỉ. Cụ Hồ khi chết viết di chúc lại có nhắc đến ước nguyện được hỏa táng, tro chôn ở ba quả đồi ở ba miền Bắc Trung Nam để người đến viếng có thể trồng cây tưởng niệm cho phong trào trồng cây gây rừng được lan rộng. Cụ quả thật đã có con mắt nhìn xa trông rộng khi mường tượng ra càng nhiều người đến với Cụ thì càng có nhiều cây xanh được trồng lên phủ hết đồi này sang đồi khác tốt lành cho đất nước, tiếc rằng di chúc của Cụ đã không được thực hiện như ý nguyện.

Tài nguyên thiên nhiên trên Trái Đất cần được sử dụng hợp lý để giữ được dài lâu cho các thế hệ sau, tiết kiệm trong sử dụng nhiên liệu, năng lượng cũng có tác dụng làm giảm lượng khí thải. Những hành động bảo vệ tài nguyên môi trường được thể hiện ngay trong lối sống của cá nhân mỗi người hàng ngày, ở tầm quốc gia thì thông qua đạo luật, chính sách, hành động của các tổ chức, chính phủ. Lối sống xa hoa lãng phí chắc chắn không phải là lối sống thân thiện với môi trường, tham nhũng hối lộ dẫn đến những việc rút ruột dẫn đến giảm tuổi thọ các công trình cũng là một sự hoang phí có hại cho nhân dân và cho môi trường. Gây chiến tranh phá hủy của cải và cuộc sống yên bình của con người cũng là có hại cho môi trường. Đạo Phật là tôn giáo rất thân thiện với môi trường khi hướng con người đến cuộc sống từ bi hỷ xả, không giết động vật, giữ sự an hòa với môi sinh.

Trên phạm vi toàn cầu, có một thực tế là các nước phát triển có mức tiêu thụ tài nguyên, năng lượng và thải CO2 nhiều hơn rất nhiều so với các nước đang phát triển và các nước nghèo, trong khi đó thì ảnh hưởng của thay đổi khí hậu được dự đoán sẽ diễn ra nặng nề hơn ở một số khu vực khí hậu của các nước đang phát triển và các nước nghèo, trong đó có Việt nam. Bất bình đẳng này cần được đưa ra thảo luận trên các bàn hội nghị Quốc tế tạo sức ép để các nước phát triển thực hiện các chương trình cắt giảm CO2 một cách hiệu quả hơn. Các mạng internet xã hội toàn cầu như Facebook có thể giúp ích cho việc đấu tranh giữa lợi ích của các nước nghèo và mức tiêu thụ quá mức của các nước giàu khi môi trường Trái Đất là tài sản chung.

Giờ Trái Đất không chỉ gói gọn trong một giờ...

Bonus cái Video cực quang để thấy Trái Đất của chúng mình đẹp như thế nào:

Như Một Lời Chia Tay

Sắp đến kỷ niệm 10 năm ngày mất Trịnh Công Sơn, ở nhà chắc có nhiều chương trình tưởng niệm lớn. Mình thích nghe lại bài hát này của ông qua giọng hát ấm áp của Nguyễn Đình Toàn. Giai điệu bài hát thiết tha, tình cảm mà lại nhẹ nhàng không bi lụy...

Những hẹn hò từ nay khép lại
Thân nhẹ nhàng như mây
Chút nắng vàng giờ đây cũng vội
Khép lại từng đêm vui

Đường quen lối từng sớm chiều mong
Bàn chân xưa qua đây ngại ngần
Làm sao biết từng nỗi đời riêng
Để yêu thêm yêu cho nồng nàn

Có nụ hồng ngày xưa rớt lại
Bên cạnh đời tôi đây
Có chút tình thoảng như gió vội
Tôi chợt nhìn ra tôi

Muốn một lần tạ ơn với đời
Chút mặn nồng cho tôi
Có những lần nằm nghe tiếng cười
Nhưng chỉ là mơ thôi

Tình như nắng vội tắt chiều hôm
Tình không xa nhưng không thật gần
Tình như đá hoài nỗi chờ mong
Tình vu vơ cho ta muộn phiền

Tiếng thì thầm từng đêm nhớ lại
Ngỡ chỉ là cơn say
Đóa hoa vàng mỏng manh cuối trời
Như một lời chia tay

Thính vũ (Nghe mưa) - Nguyễn Trãi

Báo Tia sáng có đăng bài của bạn Lê viết về bài thơ Thính vũ của Nguyễn Trãi, mình copy về đây nhân thể phân tích thêm một chút về bài thơ này:

Bố cục mưa

Phạm Trần Lê



Cái hay của nghệ thuật là mở ra cánh cửa để người ta bước vào những không gian mới. Công việc khó khăn của nghệ thuật là giúp con người tìm lại cảm giác hân hoan khám phá trước những gì tưởng như đã chai mòn cũ kỹ, giúp họ tự lột xác và tái sinh sang một cảnh giới khác.

Nghệ thuật có chức năng khai tâm. Việc đó không nhất thiết phụ thuộc vào thông điệp cụ thể của một tác phẩm. Để hiểu được điều này, ta phải hiểu bản chất về sự hài hòa của bố cục.

Tịch mịch u trái lý
Chung tiêu thính vũ thanh
Tiêu hao kinh khách chẩm
Điểm trích sổ tàn canh
Cách trúc khao song mật
Hòa chung nhập mộng thanh
Ngâm dư hồn bất mị
Đoạn tục đáo thiên minh
(Thính vũ, Nguyễn Trãi)

Bố cục của bài thơ này là như thế nào? Bố cục nghệ thuật là gì? Để trả lời câu hỏi này, ta phải tạm quên đi tác phẩm. Phải sống và từng trải cái đã!

Bố cục là sự phân bổ các ấn tượng trong lòng người. Lê Quý Đôn nói “Trong bụng không có ba vạn quyển sách, trong mắt không có núi sông kỳ lạ của thiên hạ thì không thể làm văn được”.

Càng đi xa thì bố cục về các ấn tượng trong lòng người càng rộng, càng phức tạp. Và người ta càng có sự hiểu tinh tế hơn, sâu sắc hơn, chân thật hơn về lễ.

Đúng lễ tức là hành xử làm sao cho ấn tượng trong lòng mình về hành xử ấy đúng thật là cân đối hài hòa trong từng hoàn cảnh đời sống. Cố gắng dụng công sao cho không thừa không thiếu, không mạnh quá không yếu quá, không già quá không non quá.

Cân đối theo chiều rộng với các đầu mối lớn liên kết giữa không gian. Cân đối có trước có sau theo chiều dài thời gian.

Được như thế người ta gọi là biết sống.

Nhưng lọc lõi đến một độ nào đó rồi con người ta phải biết tự lột xác. Bản năng sẽ bảo rằng mình mới như thế thì hãy còn chật hẹp.

Vậy thì phải rộng hơn nữa. Rộng đó nghĩa là bố cục trong lòng mình phải thay đổi.

Lấy ví dụ như nghệ thuật Trung Quốc. Người Trung Quốc lâu nay thích làm phim và viết tiểu thuyết về những vụ thiên tai, những biến cố lớn lao. Dùng ấn tượng về cái chết và sự đau khổ, nỗi tang thương, sự tù túng hoặc trớ trêu của các số phận, rồi những vấn đề chính trị liên quan, để đánh động vào cảm xúc người ta. Nhưng quanh đi quẩn lại thì vẫn chỉ như thế. Cho nên nghệ thuật Trung Quốc hiện nay không lớn được.

Nghệ thuật lớn là thứ nghệ thuật thực sự làm biến đổi bố cục trong nhân sinh quan người xem. Khiến những kẻ lõi đời nhất cũng phải giật mình. Phá vỡ đi những ảo ảnh định kiến. Cân đối lại mình trên một thế giới quan mới.

Đường tu tâm với đường đi của sáng tạo nghệ thuật chân chính, về bản chất thực ra không có sự khác biệt. Cả hai đều hướng tới sự cân đối hài hòa của tâm trên một bố cục ngày càng biến hóa, ngày càng mở rộng.

Tới đây không thể không hỏi: thế nào là cân đối hài hòa? Câu hỏi nghe chừng đơn sơ, hoặc quá đỗi đại tự sự nên Nghệ thuật Đương đại phương Tây hoặc là xem thường, hoặc là tránh né bỏ qua. Phương Tây vì ỷ mình đã quá thâm hậu nên đang tự chạy lòng vòng lạc lối.

Lại nói về bài thơ Thính Vũ của Nguyễn Trãi. Ai đó đã từng tạm dịch thơ thế này:

Nghe mưa
Tịch mịch phòng trai tối
Nửa đêm nghe tiếng mưa
Buồn buồn lay gối khách
Giọt giọt điểm canh tà
Luồn trúc gõ song cửa
Theo chuông vào giấc mơ
Ngâm song nằm chẳng ngủ
Đến sáng nhặt rồi thưa

Trước kia người viết bài này chẳng hiểu vì sao mà mỗi lần đọc xong Thính vũ không tránh khỏi khắc khoải, thao thức; vị ngọt dài không dứt. Bây giờ thì tạm hiểu. Mấu chốt của bài thơ này là bố cục của nó cứ mở ra mãi. Đang chơi vơi giữa không gian này thì một không gian mới lại lại mở ra.

Không vướng mắc nên bụi trần không bám được. Hài hòa vô tận.
Có sinh, có diệt, lại luân hồi.
Âm điệu mưa
Âm điệu đời
Âm điệu đạo của vũ trụ
Tất cả là một.

--------------------------------------------

Bài này bạn Lê tuy nhắc đến bài thơ Thính vũ nhưng bạn dành phần lớn của bài để nói đến bố cục, cách sống, nghệ thuật (phim và tiểu thuyết) Trung quốc và nghệ thuật phương Tây, hạn chế của chúng...
Tóm lại, sau khi lan man thiên địa một hồi nhiều vấn đề khá mênh mông, cuối cùng bạn mới có đoạn ngắn tả cảm xúc và nhận định về bố cục bài Thính vũ, đoạn này bạn viết hay, cái hay của việc cảm nhận và khái quát được bố cục bài thơ:

"Trước kia người viết bài này chẳng hiểu vì sao mà mỗi lần đọc xong Thính vũ không tránh khỏi khắc khoải, thao thức; vị ngọt dài không dứt. Bây giờ thì tạm hiểu. Mấu chốt của bài thơ này là bố cục của nó cứ mở ra mãi. Đang chơi vơi giữa không gian này thì một không gian mới lại lại mở ra.

Không vướng mắc nên bụi trần không bám được. Hài hòa vô tận.
Có sinh, có diệt, lại luân hồi.
Âm điệu mưa
Âm điệu đời
Âm điệu đạo của vũ trụ
Tất cả là một."

Tuy vậy, bài này gọi là một tản văn cảm nhận thì được, nếu gọi là bài phân tích bài thơ Thính vũ của Nguyễn Trãi thì mình e là thiếu hụt nhiều điều đáng nói trên con đường cảm thụ bài thơ cho dù bạn có tóm ra được điều cốt lõi.

Về biên tập thì có một lỗi chính tả trong bài thơ dịch: "Ngâm xong" chứ không phải "Ngâm song".

Nhân đây, mình xin phân tích thêm một chút về bài thơ Thính vũ của Nguyễn Trãi:

Không gian mở đầu bài thơ "Tịch mịch phòng trai tối" là một không gian kín, tối, yên tĩnh đến tịch mịch, người trong không gian đó thức và "Nửa đêm nghe tiếng mưa". Tiếng mưa lúc này mới bắt đầu ở bên ngoài vọng vào.
Theo chiều thời gian, tiếng mưa trở nên gần gũi hơn:

"Buồn buồn lay gối khách
Giọt giọt điểm canh tà"

Tiếng mưa lay động, tiếng mưa ở đó canh tàn canh, thức cùng với người theo chiều thời gian của đêm thâu. Khi này tiếng mưa đã gần gụi như người bạn, không gian không còn là không gian đơn độc của phòng trai tối nữa, tiếng mưa đã như mở cái không gian ấy ra để hòa nhập cùng khách thơ, buồn vui theo những buồn vui của khách thơ, như người bạn cùng chứng kiến thời gian trôi trong đêm, mưa như cùng người thức lâu để cùng thấy đêm dài.

Theo chiều thời gian, không gian ngoài kia đã hòa với không gian trong phòng kín bằng mưa, mưa "Cách trúc khao song mật" (Luồn trúc gõ song cửa), hình ảnh mưa xiên xiên qua đám trúc bên song cửa để gõ vào "song mật" tựa như người bạn mưa đang gõ vào cánh cửa bí mật chứa đựng những tâm tư thầm kín của khách thơ, tiếng gõ miệt mài cho từng nỗi lòng sâu kín mở ra, mở ra tiếp...

"...Buồn buồn lay gối khách
Giọt giọt điểm canh tà
Luồn trúc gõ song cửa
Theo chuông vào giấc mơ"

Đến đây thì có hai âm thanh là tiếng mưa và tiếng chuông, đầu tiên là tiếng mưa hòa quyện với lòng người, rồi tiếng mưa lại hòa theo tiếng chuông vào giấc mơ của người, để ba đối tượng "mưa", "chuông", "người" có chung điểm gặp trong giấc mơ, tiếng chuông như kẻ làm chứng sự gặp gỡ của thiên nhiên vô định và con người hữu hạn. Không gian mở ra, không còn phòng trai tối u tịch mà là một không gian rộng rãi miên man và bay bổng hào phóng của giấc mơ.

Trong đêm thâu hòa với tiếng mưa có tiếng ngâm thơ của khách thơ:

"Ngâm dư hồn bất mị
Đoạn tục đáo thiên minh"

"Ngâm xong nằm chẳng ngủ
Đến sáng nhặt rồi thưa"

Tiếng ngâm thơ như đã đi vào tiếng mưa khiến cho lòng người cứ vang vọng mãi bởi nghe mưa mà ngỡ như thơ, độ hòa quyện giữa người và mưa lên cao nhất ở câu cuối.

Câu cuối "Đoạn tục đáo thiên minh" có bản dịch là "Chập chờn cho đến sáng" câu không có chủ thể nên có thể hiểu là người ngủ thức chập chờn cho đến sáng, cũng có thể hiểu như bản dịch trên là mưa cứ rơi thế "Đến sáng nhặt rồi thưa", mưa theo nhịp mà mau thưa, người theo giấc chập chờn, người và mưa hòa quyện, không gian kín tối tịch mịch cô lẻ của câu đầu bài thơ đã biến mất thay vào đó là không gian tự nhiên mênh mang âm điệu nhịp nhàng thay đổi theo thời gian, đúng như kết luận của bạn Lê:

"Âm điệu mưa
Âm điệu đời
Âm điệu đạo của vũ trụ
Tất cả là một."

Thính vũ là một bài thơ rất hay mà theo suy nghĩ của mình mặc dù bài thơ đã được Ức Trai Nguyễn Trãi làm rất lâu rồi nhưng sự hòa nhập gắn kết hòa quyện giữa con người và thiên nhiên trong bài thơ vẫn là một điều kỳ diệu mà con người hiện đại cần phải để tâm suy nghĩ.

Bài học giao thông của thầy Gỗ Mun

Say xỉn thì đừng lái xe
Lái xe đừng có bét nhè chạy rông
Nhắm mắt mở cửa (sổ) vẫn thông
Lái xe nhắm mắt là không được rồi
Quan sát kỹ, đi chậm thôi,
Nhường đường người khác, chớ đòi phóng nhanh
Còi đừng ầm ĩ thất thanh
Bóp hoài người bốn xung quanh điếc dài
Về nhà nơi chẳng có ai
Bóp gì thì bóp hôm mai mặc dầu
Ô tô chớ có cắt đầu
Chẳng phải thắng nó lúc nào cũng ăn
Phóng xe từ hẻm phải căn
Ngó xuôi ngó ngược mới lăn ra đường
Đường dành cho xe thông thương
Chả phải cái chỗ cho phường cầu lông
Thả diều chạy nhảy lông bông
Xe qua đâm phải cái mông chẳng còn
Mũ bảo hiểm đội cho ngon
Cài dây thật chặt hẵng bon trên đường
Đèn xanh đi, đèn đỏ dừng
Chứ không chỉ ngừng khi gặp công an
Vượt khi đường thẳng thênh thang
Chớ vượt lúc khúc quanh đang khó lường
Đi đúng đường, ngủ đúng giường
Kẻ nào chen lấn thì nhường nó luôn

(câu cuối cùng thầy Gỗ Mun không dạy là tớ tự ý thêm vào cho nó chắc cú an toàn, ai muốn biết đúng sai có thể sang nhờ thầy Mun tra sách luật :)