Thơ từ đâu

những câu thơ nối đuôi nhau xa lắc không cần ai đuổi theo
những câu thơ va vào nhau vặn xoắn nhau gãy răng rắc như tiếng gió bão quật cây cối
những câu thơ tích tụ rồi rã rời, sinh sôi và tàn tạ như lá xanh thành úa khô như non cao thành cát bụi
vụn xác những câu thơ bị mưa cuốn ra biển tan vào trong sóng vẫn bập bềnh nối nhau và cả lấn lướt nhau
chút vị mặn lại sinh nở những câu thơ mới lướt đi trên sóng hứng ánh mặt trời để lấp lánh ngũ sắc
những câu thơ hóa bọt biển, rong rêu, lênh đênh chờ tôm cá đớp
những câu thơ lớn lên trong mình cá để lại làm con mồi nuôi béo những loài cá to hơn
để một ngày người ta vớt lên những câu thơ to đùng và xẻ thịt chặt khúc đem bán ngoài siêu thị
hôm nay cuối tuần tôi đi mua cá về nấu bát canh chua ăn thấm vào gan ruột là những câu thơ
thế là đêm tôi nằm nghe những câu thơ đuổi nhau nối đuôi nhau đi mãi...

23-10-2010

Tác hại của sến

Đầu tiên nó vỗ về bạn và đưa bạn về một trạng thái tình cảm quen thuộc nào đó mà bạn đã từng biết. Bạn được nghỉ ngơi trong nó như ngả mình trên cỗ xe nhỏ xuôi con dốc hiền hòa vô cùng dễ chịu. Bạn không cần biết điều gì đang diễn ra ngoài kia cho đến khi la đà trong giấc mơ êm ả, hoặc vui hoặc buồn, ngay cả niềm vui và nỗi buồn cũng không có gì mới mẻ và xa lạ, không có thách thức và sự mạo hiểm, tất cả đều trơn tru không góc cạnh, bạn có thể ngủ lúc nào không hay.

Bạn thích nó vì bạn không phải suy nghĩ trong khi nó dẫn bạn đi đến chỗ buồn hay chỗ vui, chỉ có hai hướng. Bạn cũng theo sự dẫn dắt của nó mà phân biệt tốt, xấu, lúc này thì theo nó là tốt, trái nó là không tốt. Cứ như vậy bạn xuôi theo dòng của nó cho đến khi trở nên hoàn toàn lười biếng không thể rũ bỏ nó, cũng không thể lội ngược dòng, xoay chuyển ý nghĩ của mình cho ngược lại với chiều chảy của nó, ấy là khi bạn đã hoàn toàn phụ thuộc vào nó rồi. Bấy giờ nó đẩy bạn đi như một khúc gỗ trôi, bạn thốt ra những lời của nó, vui buồn đúng kiểu của nó. Suy nghĩ hồn nhiên tinh khiết như sớm mai trước đây của bạn đã không còn tự do phát huy sức mạnh được nữa vì còn đâu những phân vân và tranh đấu nội tâm lành mạnh khi đối diện với toàn thể thế giới bên ngoài qua cặp kính của nó.

Bạn như người tự nguyện rũ bỏ vũ khí để chui vào sự che chở của sến, nhưng liệu nó có che nổi cho bạn không sau khi đã làm yếu ớt cùn mòn đi những vũ khí của bạn. Bạn đi theo sự dẫn dắt của nó để nói cái này vui, cái kia buồn, cái này tốt, cái kia không tốt trong khi thực tế sinh động hơn sự phân loại mù màu ấy. Và vì thế mà bạn sẽ có thể đi tới chỗ nhận đinh sai tình hình xung quanh bạn. Xét đoán sai sẽ dẫn đến những quyết định sai, việc làm sai, thậm chí còn hành xử sai với bạn bè, người thân. Sến có thể đưa bạn đến chỗ trống rỗng, vô vọng, bất lực với chính mình, yếu hèn và nhướt nhát. Sau đấy là sự tồn tại mà như đã chết, chẳng còn chút sinh khí nào. Bạn đã biết tác hại của nó sao còn không cố thoát ra?

Cuộc sống nảy nở mỗi giây phút, sự sinh động của cuộc đời cần mọi giác quan cảm thụ và trí não phân tích cho ra những kết quả chân thực nhất, tiếp đấy là hành động của một con người tự do, tự tại . Con người đấy có thể có lúc buồn lúc vui nhưng không thể để cho sự sến kéo đi lê thê như ở trên đã nói, không thể là nô lệ cho sến. Những khúc nhạc, vần thơ buồn bã chỉ nên là những bóng mây thoáng qua, ánh mắt sáng trong sẽ tìm thấy bầu trời sáng trong vĩnh viễn.

(Viết cho mình vào một ngày cuối thu, mưa lạnh rải ngoài đường dưới ánh đèn vàng rất sến, để không bật nốt nhạc sến trong nhà thì ta viết cái này rồi lại làm việc tiếp)

15-10-2010

Nho ở hàng rào

Ảnh Hoàng Thành và bộ phim "giống Tàu"

Nhân có tranh luận về bộ phim "Đường tới thành Thăng Long", tôi thử tìm trên mạng ảnh Hoàng Thành thì được ảnh này, thấy Hoàng Thành Thăng Long rất thân thương gần gũi. Xem ảnh này mường tượng ra các vua ngày trước ở Hoàng Thành có lẽ cũng sống giản dị thôi.

Còn dưới đây là ảnh cung điện trong phim nói trên quay tại Trung quốc (VNexpress), cảnh trông hoành tráng nguy nga hơn rất nhiều.



Nhưng phim dã sử thì mọi thứ có thể cũng hoành tráng hơn cảnh thật. Có lần sau khi xem phim Hoàng Kim Giáp, tôi hỏi mấy người Tàu cùng trường: "bên ấy ngày xưa các Hoàng hậu và cung nữ đã ăn mặc hở ngực mát mẻ thế à?" thì mấy người đó nói: "trang phục ấy đạo diễn bịa ra cho câu khách đấy thôi, nhiều thứ trong phim không giống thực". Nghĩa là chính dân họ cũng chê đạo diễn của họ làm phim không giống thực tế lịch sử.

Trở lại phim "Đường tới Thăng long", tổng đạo diễn, đạo diễn phim đều là người Trung Quốc, trường quay ở Trung Quốc, diễn viên quần chúng hoàn toàn là người Trung Quốc. Tóm lại là như đứa con đẻ ở Việt nam nhưng mang sang Tàu nuôi nấng dạy dỗ, nó lớn lên bên ấy thì nó cư xử như thanh niên Tàu cũng là chuyện bình thường. Ngay từ đầu người mình đã không tự tin, tự lực đoàn kết cùng nhau làm phim giữ lấy tiền lấy việc cho dân mình để đến nước phải trông cậy vào họ thì đành phải nhận lấy cái kết quả này. Bây giờ đã mất tiền rồi không cho chiếu thì cũng tiếc tiền, tiền của tư nhân cũng là tiền, chiếu thì với tâm lý ghét Tàu sẵn dân mình cũng sẽ tức anh ách.

Mà nghĩ cũng lạ, Pháp đô hộ mình cả thế kỷ mà dân mình khi nói đến những tòa nhà kiến trúc kiểu Pháp hay văn hóa Pháp thì lại khoái chí cứ như là tự hào mình được thừa hưởng những cái giống Pháp. Với Mỹ có lẽ cũng vậy, riêng Tàu thì ghét cay ghét đắng. Mà cái kẻ bị ghét ấy nó lại hao hao giống mình nhất. Trót hao hao rồi lại ngay bên cạnh thì mình càng khó khăn để giữ bản sắc riêng, bởi vì họ chắc chắn là luôn muốn bành trướng gây ảnh hưởng cả về kinh tế lẫn văn hóa đối với mình. Tìm về với chính cội nguồn mình, không vay mượn cũng là một cách giữ bản sắc, thôi thì rút kinh nghiệm lần này...

Hạn chế của thơ lục bát

Đã lâu rồi, vào một lúc ngay khi viết xong một đoạn lục bát, tôi nhận ra hạn chế của thể thơ được dùng nhiều trong ca dao này. Tôi rất yêu lục bát, bây giờ yêu, sau này vẫn yêu nhưng không vì thế mà tôi không nói ra cảm nhận của mình về cái "dở" của thể loại này.

Luật vần sáu tám khiến câu thơ bắt buộc phải chui khít cái khuôn ấy thành ra câu thơ nhiều khi phải nới ra hoặc co lại cho vừa, việc này khiến cho dòng thơ có lúc như có những khoảng rỗng chẳng để làm gì mà chỉ phục vụ mục đích vừa khuôn vần luật. Có chỗ thì phải ép chặt lại cũng chỉ vì vần luật. Sự kết hợp hài hòa giữa vần luật và dòng chảy của ngôn ngữ để tạo ra một câu thơ hay như câu : "Cô kia tát nước bên đàng/ Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi" là rất khó, phải vừa vặn không thiếu không thừa, hồn nhiên như không hề có sự sắp xếp co kéo.

Người xưa hay ví von, mượn trăng hoa mây gió để nói cảm xúc thì từ ngữ có thể giãn rộng hay co hẹp mà vẫn không để lộ dấu tích nhưng cảm xúc của con người hiện đại thì trần trụi hơn, chúng cần được chảy ra một cách thoải mái tự nhiên trong thơ, không gò ép, không thêm đắp. Những sự thêm đắp gò ép dễ khiến câu thơ thành sáo rỗng giả tạo.

Những câu thơ 6, 8 nối nhau đều đặn cũng dễ tạo ra lối mòn nhàm chán, dễ gây cảm giác cũ, sến. Trong lục bát, để tạo ra sự bùng nổ dồn nén của câu thơ chỉ có trông chờ vào vần sáu và vần tám. Còn muốn tạo ra sự đứt gãy tan nát thì dường như không thể vì lúc nào vần luật cũng ngoan ngoãn chỉn chu chui vào độc một cái khuôn ấy. Nhiều bài lục bát đọc lên luôn gợi cảm giác hoài cổ, xưa cũ.

Bàn liều như vậy về thể thơ lục bát, còn đây là mấy câu comment ở blog hòa thượng THT dựa vào nội dung entry Ký ức Ấn độ:

Sách hay đọc lại càng hay
Tri âm gặp lại càng say khúc đàn
Ta đi đường đất muôn ngàn
Vẫn mong về lại cơ hàn cảnh xưa

Ảnh mùa hè

Ảnh chụp ngày Quốc Khánh Canada 1-7-2010 ở trung tâm Ottawa.

Hết duyên (hay là bài đáp lại ca dao)

Ca dao

Còn duyên kẻ đón người đưa
Hết duyên đi sớm về trưa một mình
Còn duyên kén cá chọn canh
Hết duyên tương ớt dưa hành cũng quơ
Còn duyên bán bưởi bán hồng
Hết duyên bán mít cho chồng gặm xơ
Còn duyên kén chọn trai tơ
Hết duyên ông lão cũng quơ làm chồng
Còn duyên chọn lý chê hồng
Hết duyên ngồi gốc cây hồng nhặt hoa


Đáp lại

Còn duyên bận rộn đón đưa
Hết duyên thoải mái lại vừa thong dong
Còn duyên lắm mối nằm không
Hết duyên ông lão làm chồng đấm lưng
Còn duyên hồng bán bưởi bưng
Hết duyên ngồi võng kết thừng chồng đưa
Còn duyên lo đối trai tơ
Hết duyên hết chuyện vẩn vơ nhọc lòng
Còn duyên lan, lý mơ mòng
Hết duyên mới biết gốc hồng nhiều hương
Còn duyên xe đậu chật đường
Hết duyên mới rõ ai thương thật tình

12-8-2010

Lục bát mùa thu

Đi

Khi ta mò mẫm con đường
Thời gian dòng nước vô thường vẫn trôi
24-8-2010

Nghe

Tôi đi vào giữa đám đông
Để nghe thinh lặng trong lòng cất lên
Tôi về cô độc một miền
Để nghe náo động cuồng nhiên trập trùng
14-9-2010

Thương

Ngôi nhà ở cuối con đường
Con đường cách một đại dương vợi vời
Mẹ già chống cửa đợi tôi
Một đầu tóc bạc một đôi mắt mờ
5-8-2010

Nhớ

Tôi rời nơi ấy lâu rồi
Trong mơ vẫn thấy núi đồi dòng sông
Bao giờ về lại thoả trông
Biết đâu tôi lại nhớ mong nơi này
5-8-2010

Yêu

Anh là hơi thở mù sương
Em là đám cỏ khiêm nhường đợi mưa
Chứng nhân: cơn gió ban trưa
Cỏ ơi cỏ hỡi mày thưa thốt gì
6-8-2010

Sầu

Thu sang làm lá thay màu
Lòng đang yên cũng chuyển tầu miên man
15-9-2010

Em Phương

Chị vẫn nhớ lần đầu tiên chị gặp em, khi ấy chị chuyển công tác từ một phòng thí nghiệm ở Thái nguyên về Trung tâm mình ở Hà nội. Em ngồi trong phòng lab tầng ba, hôm ấy chỉ có mình em ở đó, xung quanh em là những dãy bàn lát gạch men trắng xếp dụng cụ thủy tinh. Chị như đến một nơi quen thuộc, giá treo áo blu trắng, bình cốc và những lọ dung dịch quen mắt khiến cho tâm trạng của chị khá phấn chấn.

Chị hỏi han em vài câu và cũng để ý xem đồng nghiệp mới của mình như thế nào, trông em hiền lành chất phác và hơi ưu tư. Em có hỏi chị từ đâu chuyển về, chị nói từ Thái nguyên, em hỏi lại chị ở Thái nguyên à? Chị trả lời đúng chị sinh ra ở Thái nguyên, về HN học sau đó lại về TN làm việc một thời gian, lập gia đình trên đó và do chồng chị chuyển về một công ty của Nhật ở Hà nội nên chị mới xin chuyển về đây.

Khi chị nói đến hai tiếng "Thái nguyên" không hiểu sao chị thấy em như giật mình sửng sốt và sau đó thì mắt em chợt sẫm buồn. Chị nhận ra như vậy và không biết làm sao chị bèn hỏi: em có quen ai ở Thái nguyên à? Em nói qua quýt là bạn của em có chơi với người Thái nguyên. Vậy thôi, mình nói qua chuyện khác. Rồi em chợt hỏi : chồng chị làm ở đâu? Chị nói anh H. nhà chị làm ở VFT, em sững người một lần nữa và cũng lại hỏi lại chị: VFT à? Chị trả lời: ừ VFT, có gì không em? Em nói không có gì. Nhưng chị biết đằng sau hai lần sững sờ của em là cả một câu chuyện dài, có lẽ là một câu chuyện buồn, chị yên lặng, và em cũng yên lặng.

Có một thời gian ngắn sau đó em còn e ngại cả nói chuyện với chị, nhưng rồi cũng qua đi. Bọn mình làm việc và dần dần chia sẻ cùng nhau biết bao nhiêu điều. Rồi một ngày chị cũng hiểu tại sao em lại buồn hôm đầu tiên chúng mình gặp. Một người con gái ở Thái nguyên đã khiến bạn trai em thay lòng đổi dạ, tình cờ bạn trai đó lại làm ở VFT cùng chồng chị... Đấy là chuyện của cách đây hơn mười năm, bây giờ thì em đã có một gia đình đầm ấm với hai chú nhóc vô cùng dễ thương rồi.

Hôm trước nhận được thư em, chị tự nhủ sẽ viết một entry dành riêng cho em, sẽ là những kỷ niệm lan man của những tháng ngày chúng mình cùng làm với nhau, những nỗi lo lắng về công việc, những buổi chuyện trò tâm sự... nhớ cả những lần cùng em đến nhà cô Oanh cùng phòng chơi.

Hồi ấy có lúc cơ quan mình rỗi việc, vì chơi thân với em mà em đã rủ chị đi dạy luyện thi đại học, cô Oanh vợ thầy Nhân trường Tổng hợp giới thiệu cho chị một học sinh vừa trượt đại học vì điểm môn hóa quá thấp. Hồi đấy cô Oanh quý em quá nên quý lây sang chị vì chị hay đi với em mà. Cuối cùng thì thu nhập dạy thêm cũng giúp bọn mình có thêm đồng ra đồng vào, em có thêm tiền để lo cho các em em nữa. Cái thằng cu mà cô Oanh nói chị dạy may quá sau một năm nó đỗ Đại học với điểm Hóa cao. Đỗ rồi hai chị em nó đưa nhau đến nhà chị cảm ơn mua cả vải may áo quần tặng, ngại quá, nhưng chị nó có nói một câu này mà chị thấy thú vị, cô ấy nói là: "nhờ chị dạy mà em trai em từ chỗ sợ môn Hóa đã cảm thấy thích thú học môn này, đấy là cái quan trọng nhất". Chị đến khoe với em cả hai chị em mình đều thích. Lúc dạy cu đấy học thì chị cũng hay kể những chuyện vui vui trong nghề Hóa phân tích của bọn mình, mô tả những màu sắc, mùi, hiện tượng... như những chuyện buồn cười giản dị cho nó nghe. Nghề bọn mình kể ra cũng có khối chuyện vui em nhỉ, nhưng mà cũng nhiều độc hại, vất vả, chẳng nhàn nhã như nhiều người vẫn tưởng.

Những chuyện dạy thêm sau đó đã khiến hai chị em mình nghĩ đến việc ôn lại và học tiếp cao hơn về môn Hóa phải không em, hay là cái gì khác nữa nhỉ? Hay do những đòi hỏi trong công việc ở Trung tâm? Hay cuộc sống buồn chán quá và chúng mình muốn thay đổi? Chỉ biết sau đó chúng mình lại cùng nhau học ôn, chuyên môn và tiếng Anh... Anh Hải nhà chị hồi ấy rất hay ghen nhưng cứ nói là đi học với em Phương là yên tâm vô cùng vì em Phương chăm chỉ, chị Yến mải chơi, chị Yến đi với em Phương là sẽ chăm chỉ theo em Phương mà. Anh Hải quý em Phương phần nữa là vì có người cùng cơ quan toàn kể tốt về em Phương hihi. Bây giờ cứ nghe chị nói nhận được thư Phương là lại hỏi: em Phương thế nào rồi?

Chị nhớ sự cần cù chăm chỉ của em quá đỗi, khi ở bên em, khi làm việc cùng em chị luôn cảm thấy yên tâm, bởi vì em như thể một người luôn làm đúng làm tốt hết sức của mình công việc chung. Và vì vậy nếu có bàn bạc gì thì chúng mình chỉ có làm cho công việc đó tốt hơn thôi. Chị nhớ nhiều lần chúng mình đều thốt ra cùng những băn khoăn trong cùng một vấn đề nào đấy trong công việc, điều đó làm chị cảm thấy thú vị quá em ạ. Em là một người đồng nghiệp thật tuyệt vời.

Bây giờ chúng mình ở quá xa nhau. Chị đọc thư em và cũng hơi buồn vì những cố gắng của em trong công việc đã không được đền đáp thỏa đáng, nhưng chị cũng không biết phải làm sao...
Em Phương, em gái đồng nghiệp kém chị sáu tuổi mà chị luôn yêu quý, chị mong em tiếp tục vững vàng cam đảm, chị luôn cảm thấy mọi điều vẫn còn đang ở trước mắt em, chị luôn tin tưởng vào em.

Chị Yến

Bạch tuộc Paul

Xác suất để con bạch tuộc
Đoán đúng một trận là 1/2
Hai trận là 1/4
Ba trận là 1/8
Bốn trận: 1/16
Năm trận 1/32
Sáu trận 1/64
Bảy trận 1/128
Tám trận bạn tự tính đi
Bây giờ tin điều diệu kỳ?
Hay tin bài toán xác suất?
Rằng nếu có đàn bạch tuộc
Đếm được trăm hai tám con
Cùng đoán bảy trận bóng tròn
Thì có một anh đoán đúng
Nhưng mà bạn sẽ lúng túng
Sợ mất đi điều diệu kỳ
Thế giới xuất hiện tiên tri
Ấy là thánh Paul bạch tuộc
Vậy là ảnh hưởng nó tuốt
Kể cả những đội bóng tài
Bây giờ Paul đã rất oai
Bởi vì nó có uy thật
Bài toán thắng thua được mất
Cộng thêm tham số tinh thần
Trận tới bạn có phân vân
Paul đúng hay là không đúng?

11-7-2010
(Ba giờ trước trận chung kết)

Ảnh: Reuters

Có

Có những con đường rất nhỏ
Em đi lòng trải thênh thang
Có khoảng thời gian rất mảnh
Đời nghiêng vai rớt vội vàng

Tình yêu như cơn gió núi
Thổi qua bao vực bao đèo
Chiều nay cập vườn yên tĩnh
Hiền hòa trong lá đua reo

Gió ru bàn tay dầu dãi
Ru mái tóc đen thôi mầu
Có giọt ru nào lặng lẽ
Mặn mòi gánh cả xanh sâu.

5-7-2010

Gọi điện về nhà

Mấy hôm trước mình gọi điện về nhà gặp mẹ, mẹ kể: "ở nhà nóng lắm con, bốn mấy độ, thỉnh thoảng lại mất điện", thương mẹ quá, thương mọi người ở nhà, nóng, bụi, ồn ào, mất điện...

Mẹ bảo: "hai năm nay thấy nóng hơn trước", không dám nói với mẹ rằng trong tương lai sẽ còn nóng hơn nữa, khí hậu sẽ còn khắc nghiệt hơn nhiều theo thời gian . Việt nam thuộc những nước có nguy cơ chịu ảnh hưởng cao nhất của sự biến đổi khí hậu, nóng hơn, bão nhiều và cường độ mạnh hơn, nước biển dâng sẽ làm mất đất, khổ nhất sẽ là dân nghèo. Không biết chính phủ Việt nam có kế hoạch chuẩn bị gì cho những ảnh hưởng này không, hay lại nước đến chân thì nhân dân tự nhảy. Đọc tin trên báo mạng gần đây về dự án tàu cao tốc và những chuyện chi phí hoành tráng cho 1000 năm Thăng long, năm cổng chào xây cất vội vàng... mình thấy thực là ngán ngẩm. Người dân cần cải thiện điều kiện sống một cách thực sự chứ đâu cần những thứ viển vông, xa hoa, bề ngoài, tốn tiền, không thiết thực.

Nói chuyện với mẹ về ngày xưa, cái thời không nóng như bây giờ, khi ấy nhà mình lại ở Thái nguyên, nhà tập thể cấp 4, nhà mình ở đầu nhà nên đầu hồi và đằng trước là vườn rộng rất mát. Bây giờ mẹ ở cùng anh chị ở Hà nội, nhà hộp nhà nọ gần sát nhà kia, mùa hè phải có điều hòa mới đỡ nóng, mất điện là chịu cực. Nắng nóng ít mưa kéo theo sông cạn nước không đủ chạy tuốc bin thủy điện, vậy là mất điện. Ngày xưa mất điện không phải chuyện ghê gớm, mình nhớ những đêm mất điện sáng trăng người lớn trẻ con ra hết ngoài bắc ghế chải chiếu chuyện vãn hát hò, gió đêm thổi về mát rượi.

Không nói về tương lai, hai mẹ con toàn nói chuyện ngày xưa, bao giờ cho đến ngày xưa, ngày xưa yêu dấu ngày xưa ngọt ngào...
Không muốn nói đến tương lai vì không muốn nhắc đến thời gian mỗi lúc một khắc nghiệt hơn, mẹ mỗi ngày mỗi già yếu, mẹ già như chuối chín cây, con thì ở xa và cũng đang tiến đến một tuổi già mà lòng khư khư ôm mãi một tâm trạng lâng châng không sao yên ổn được khi ở chốn xa xôi này.

Nhưng riêng có một chuyện thì thời tương lai được nhắc đến vui tươi đấy là chuyện về con trai, cháu trai ngoan của bà tháng chín năm học tới sẽ bước chân vào trung học (High school), riêng chuyện ấy thôi, còn thì chuyện nào cũng cũ...

29-6-2010

Tinh tế và cẩn trọng

Từ những buổi được Dr. L hướng dẫn sử dụng một số máy móc dùng trong thí nghiệm phân tích proteins (2D-electrophoresis-MS), tôi đã nghĩ đến một ngày nào đó tôi sẽ viết về bà. Tôi có ấn tượng thực sự về sự tinh tế và cẩn trọng trong khi làm việc của bà nhưng tôi không chỉ muốn liệt kê ra các chi tiết trong công việc đó một cách khô khan (khi viết nhật ký về công việc tôi viết đặc biệt khô khan, như thể một người khác vậy, không hề sến tí nào), tôi muốn viết về bà một cách mềm mại hơn, như là một nhân vật trong truyện chẳng hạn, dù chỉ để thỏa mãn ý muốn của tôi là nhìn bà theo một cách khác.

Ý muốn ấy của tôi có thể xuất phát từ việc quá mệt mỏi với những thí nghiệm dằng dặc, quá chán ớn những phòng lab đầy ắp trang thiết bị ít bóng người mà vui thú duy nhất của số người ít ỏi di động trong đó là có được những số liệu khô khan chết tiệt nào đấy, những số liệu này thì cứ ẩn hiện xa xa khiến họ phải miệt mài theo đuổi.

Thực sự có lúc tôi cũng rất say sưa nhưng có lúc tôi cũng muốn thoát khỏi đống thiết bị vây quanh để ngó vào chỗ nào có cuộc đời một tí, mạng mẽo chẳng hạn, ở đấy tôi có thể tán phét, trêu chọc ai đó, viết dăm câu thơ linh tinh, hứng chịu cả những vui buồn thị phi trên mạng... chỉ để cảm thấy có tí cuộc sống dù là cuộc sống ảo trong lúc chờ đợi máy chạy. Nền âm thanh của nhiều bài thơ tôi post lên forum là tiếng máy âm i thật khó quên.

Dr. L người thanh mảnh tuổi chừng hơn 50, chắc chắn hai ba chục năm trước bà rất xinh đẹp vì bây giờ những nét đẹp vẫn còn đấy dù có bị thời gian làm phôi pha, nghĩa là cũng hơi táo héo một chút. Sự kiêu hãnh của một thời xinh đẹp vẫn còn phảng phất khiến bà có một vẻ vừa hấp dẫn vừa từng trải rất dễ mến. Tiếng nói của bà vô cùng dịu dàng và nhẹ nhàng, không dài dòng quá cũng không ngắn gọn quá, như là tính đương nhiên của sự vừa phải, suối âm thanh thong thả lọt tai và đi vào ký ức rất dễ chịu. Tôi ngờ rằng bà có thể làm rất tốt nhiều nghề khác có liên quan đến nói năng diễn thuyết.

Tuy vậy, tôi cũng tự hiểu là bà rất cẩn thận khó tính, mọi thứ phải cực kỳ sạch sẽ tinh tươm, ngay cả khi tôi đã dùng cồn tẩy trùng những chỗ làm việc bà có lúc còn chưa yên tâm và tẩy trùng lại, thật là quá khó tính đi, nhưng làm thí nghiệm hóa sinh cẩn thận là không thừa nên tôi cũng hiểu được sự khó tính của bà.

Bà là người rất chính xác chuyện giờ giấc, nói chung hầu hết những người tôi biết ở trường tôi đều rất đúng giờ trừ một anh bạn Tàu hơi ất ơ hay muộn dăm mười phút đôi khi ở lớp. Mặc dù cũng có tên trong khoa Hóa Sinh trường tôi nhưng vị trí chính của Dr L là ở trường Y bên cạnh, bà quản lý hệ thống phòng thí nghiệm ở đấy, một số thí nghiệm trong nghiên cứu của tôi được thực hiện bên ấy. Bà thường hẹn tôi trao đổi ở văn phòng của bà trước khi làm việc. Phòng làm việc của bà gọn ghẽ và thoáng đẹp, một tủ tường rất lớn đựng toàn sách chuyên môn và các loại hồ sơ tài liệu, bàn làm việc rộng rãi. Trên tường treo một số tranh cảnh vườn cây của Nhật rất đẹp, có lần tôi cũng hỏi bà về những tranh này, bà nói bà rất yêu quý nước Nhật, bà kể nhiều chuyện về nước Nhật, tôi nghe chăm chú vừa phải, giá bà kể về Việt nam thì tôi chăm chú hơn nhiều. Tại sao lại không phải là VN nhỉ, tôi nghĩ luẩn quẩn như vậy lúc nghe bà nói chuyện, thằng con trai tôi cũng thích nước Nhật vô cùng, tôi thì chỉ thích Việt nam thôi, à bây giờ thêm Canada, thích vừa phải gần bằng VN.

Trong phòng thí nghiệm, bà giảng giải mọi điều tôi cần biết, bà cũng làm trước các động tác cho tôi xem để làm theo, tôi hiểu ý bà rất nhanh và làm theo chính xác cẩn thận, mọi thứ đều nhịp nhàng ăn ý. Bà rất cẩn trọng khi chạm vào thiết bị, như thể chúng có làn da biết đau vậy. Đầu tiên tôi nghĩ cảm nhận của mình hơi kỳ cục nhưng rồi mọi thứ diễn ra trước mắt khiến tôi không thể phủ nhận điều ấy. Có lúc tôi đã quan sát bàn tay của bà trước khi đeo găng, bàn tay nhỏ nhắn và dường như rất mẫn cảm khi chạm vào cái gì, ngay cả khi đeo găng vào, sự mẫn cảm vẫn còn đấy. Tôi bắt gặp một chút phản ứng rung nhẹ của bàn tay trước những thay đổi của máy, điều đó khiến tôi hơi sửng sốt như thể thấy bà làm việc trong dòng chảy của một tình yêu nào đó với cái máy vô tri này. Những buổi làm việc với bà đã xô đổ tận gốc rễ trong tôi thói quen vô tâm với máy móc, bà lắng nghe âm thanh của nó như thể bác sĩ nghe tiếng tim đập của bệnh nhân, tôi chưa biết một ai cẩn trọng và tinh tế như thế kể từ nhiều năm rồi làm việc trong phòng thí nghiệm.

Tôi yên lặng nhìn bà lau chùi từng chi tiết một của máy sau khi làm thí nghiệm với sự quan tâm tinh tế và cẩn trọng, như tình yêu, như thể khi tôi chọn lựa cẩn thận từng từ khi say sưa ngồi viết những câu thơ, bà cũng như tôi khi ấy làm việc đó với sự yêu thích say mê vô tư lự không hề bị ép buộc cũng như không phải vì tiền, một sự hết mình tự nguyện. Rồi tôi nghĩ không biết bao nhiêu năm tuổi xuân của bà đã trôi qua cho đến khi bà có được tình yêu này, sự rung động này, thứ tình yêu mà tôi chưa có được, gần như tôi chỉ muốn làm cho nhanh cho chóng để thoát ra ngoài trời hay chui vào mạng lẩn tránh sự hiện diện ngộp thở của lũ máy móc dụng cụ.

Dr. L khiến tôi cảm phục và suy nghĩ mãi dù tôi đã không gặp bà mấy tháng rồi, hiện tôi đã xong toàn bộ thực nghiệm và đang ở nhà viết luận văn. Tôi nghĩ về công việc trong phòng thí nghiệm nếu tôi lựa chọn như là một công việc suốt đời. Liệu tôi có yêu được nó mãi không, có thể nào như Dr. L đã yêu công việc của bà vậy. Có được tình yêu như vậy với công việc chắc chẳng bao giờ phải lên mạng thốt lên những câu chán đời rỗng tuyech nhỉ hay là viết mãi những câu thơ ba lăng nhăng. Có khi tôi cũng phải dần dần bớt vào mạng thôi. Hiện giờ thì tôi chỉ nghĩ được đến đấy, để xem thế nào. Cảm ơn bà, Dr. L.

PS: Tự nhiên tình yêu với nước Nhật của Dr. L khiến tôi nhớ đến bộ phim Nhật có tên Người gác tàu, kể về một người gác tàu yêu quý và gắn bó với công việc của mình cho đến khi chết, dù chuyện gì xảy ra cũng không bỏ vị trí, thật là một tình yêu công việc đáng khâm phục.

Dạy vợ

Tác giả: Thái Bá Tân

1
Ở nước nọ, nghe người ta kể lại,
Có một ông lấy vợ chẳng ra gì.
Bà vợ ấy bất cần nghe phải trái,
Luôn cãi chồng, lười, hỗn, khiến nhiều khi
Vì đau khổ, và cũng vì sợ hãi,
Ông hận đời, những muốn bỏ nhà đi.
Thế mà ông, một con người đáng quí,
Vẫn ở lại với vợ mình, chung thủy.

2
Ông còn đáng khen hơn về cả việc
Giỏi cắn răng chịu đựng chính con mình.
Cô giống mẹ, đó là điều thật tiếc,
Dẫu ưa nhìn, có thể nói, thông minh.
Thế mà láo, không ngớt mồm mắng nhiếc
Bọn người hầu, cái miệng nhỏ xinh xinh
Làm việc nữa, là ăn không ngừng nghỉ.
Con giống mẹ cái hư, sao thế nhỉ?

3
Không khó hiểu cô nàng này bị ế,
Tuổi hăm hai vẫn chưa lấy được chồng.
Ông bố hứa các thêm nhà. Bà mẹ
Hứa cho tiền, mà không vẫn hoàn không.
Nhưng cuối cùng, một anh còn khá trẻ,
Hoặc từ xa không biết, hoặc vô công,
Đến tự nguyện cầu hôn cô nàng nọ,
Không đòi thêm dù một đồng xu nhỏ.

4
Các bạn nghĩ thế nào tôi chẳng biết,
Nhưng theo tôi việc ấy thật điên rồ.
Lấy vợ hư là tự mình muốn chết,
Lại chối từ tiền các khoản tiền to.
Xét mọi nhẽ, để bù phần thua thiệt,
Khoản tiền này đáng lấy, của trời cho.
Phải chịu đựng cô vợ hư, khó tính
Mà có tiền, cũng dễ hơn chút đỉnh.

5
Anh dẫn vợ về nhà, ngay tối ấy,
Khi đưa cô lên giường ngủ, thấy phòng
Cửa chưa đóng, liền chỉ tay nóng nẩy,
Quát: “Cửa phòng, mày tự đóng hay không?”
Cửa không đóng, tất nhiên. Anh đứng dậy
Đá một hồi, cánh cửa gãy. Đang đông,
Cô vợ trẻ nằm im không dám nói,
Run vì rét, vì sợ chồng quá đỗi.

6
Tối hôm sau, anh bảo cây nến nhỏ:
“Tự thắp lên, không thấy hả, tối rồi!”
Nến không thắp, anh chĩa gươm vào nó
Rồi lừ lừ, chém một nhát đứt đôi.
Anh bảo vợ: “Bướng, lười như chúng nó,
Thì rõ ràng chỉ cách ấy mà thôi”.
Cô vợ nghĩ: “Với anh chồng như thế
Thì tốt nhất nên phục tùng lặng lẽ”.

7
Theo phong tục, năm tuần sau lễ cưới,
Anh phải thăm bố mẹ vợ lần đầu.
Con la nhỏ hai vợ chồng anh cưỡi,
Một xe quà nó phải kéo đằng sau.
Đến hồ nước, nơi nhiều người chăng lưới,
Nó ngập ngừng không chịu bước hồi lâu.
Anh quát nó, nó không nghe, rút súng,
Bắn một phát, ruột phòi ra khỏi bụng.

8
Rồi thản nhiên, anh khoác lên cổ vợ
Chiếc dây đeo cỗ xe nặng đầy quà.
“Con này láo, định giở trò vô cớ.
Thật đáng đời! Giờ có lẽ thay la
Em chịu khó kéo giúp anh”. Vì sợ,
Cô nàng đành è cổ kéo. Chúng ta
Dẫu thông cảm với anh, nhưng phải nói
Bắt vợ làm thế này là có tội.

9
Thế là muốn hay không, cô vợ trẻ
Phải kéo xe, khỏi nói mệt thế nào.
Chồng đi cạnh, thêm đôi câu khích lệ,
Chỉ một lần giơ súng bắn lên cao.
Xe đến nơi, ông bố cô vui vẻ
Hỏi: “Vợ chồng hai đứa sống ra sao?”
Anh rể đáp: “Dạ, chúng con rất ổn.
Vợ con ngoan, lại ít lời, khiêm tốn”.

10
Bà mẹ hỏi: “Chồng con yêu con chứ?”
“Dạ, rất yêu, - cô con đáp thực lòng,
Rồi dừng lại cúi đầu, hơi lưỡng lự. –
Tuy có phần nóng tính, mẹ biết không...
Nhưng không sao, với con, là phụ nữ,
Con yêu người mạnh mẽ, tính đàn ông”.
Bố mẹ vợ, dẫu còn chưa tin cả,
Nhưng nghe thế cũng ít nhiều hỉ hả.

11
Họ ở lại đúng ba ngày, mọi chuyện
Đều diễn ra rất tốt đẹp, và rồi,
Ngày thứ ba, trong tình thương lưu luyến,
Cô thực lòng kể bố mẹ, than ôi,
Chuyện chồng bắn chết la và chém nến,
Chuyện đêm đầu đạp cửa vỡ làm đôi.
Thế mà cô chẳng trách chồng, ngược lại
Còn khen anh công bằng, ưa lẽ phải.

12
Tiễn con về, suốt cả ngày ông bố
Cứ thẩn thơ như suy ngẫm điều gì.
Rồi tối đến, bước vào phòng, hùng hổ,
Chỉ cây đèn: “Mày phải tự thắp đi!”
Còn vợ ông, nằm trên giường, nói nhỏ:
“Này ông già, một ông lão ngu si,
Xin hãy bỏ cái trò kia lố bịch.
Để tôi nói cho ông nghe, nếu thích.

13
Ông đã ngốc, giờ ngốc hơn, bởi lẽ,
Quên xưa nay các cụ dặn: Làm chồng,
Muốn dạy vợ, hãy dạy khi còn trẻ.
Nó đã già thì dạy chỉ mất công.
Con lừa già, có đánh đau, vẫn thế,
Vẫn bướng, lười, ông có dạy được không?”
Ông già nghe, gãi đầu, rồi sau đó
Lại như cũ, như xưa nay vốn có.

14
Chuyện chỉ thế, nhân đây tôi chợt nhớ,
Có một anh vào hiệu sách Hàng Đào,
Xin hỏi mua cuốn cẩm nang dạy vợ.
Người bán hàng ái ngại nói: “Ôi chao,
Sách viễn tưởng thuộc loại này, tôi nhớ,
Chưa bao giờ được xuất bản, buồn sao”.
Câu chuyện này coi như thay đoạn kết.
Tôi chẳng biết nói gì thêm. Tạm biệt.

Hà Nội, 24.4.2009.
Thái Bá Tân

Craig Venter's work

Trong video trên ông Venter kể về công việc của nhóm ông, nói vắn tắt lại công việc đó bao gồm mấy bước: giải mã vật chất di truyền của một loại vi khuẩn (A), sử dụng mã để tổng hợp vật chất di truyền giống thế và đưa vật chất di truyền đó vào tế bào một loại vi khuẩn khác (B) để vật chất di truyền này hoạt động như là một phần mềm điều hành tế bào vi khuẩn B nhân bản tái tạo lại loại vi khuẩn ban đầu A.

Theo tin mới đây, công việc của nhóm ông Venter đã có kết quả tốt đẹp, thành công của nhóm ông có ý nghĩa quan trọng trong Biotechnology nhưng ứng dụng của nó thì chắc còn đợi thời gian.