Tấm Cám (6)

6.

Tấm về cung vua đủ đầy
Cao lương mỹ vị lầu mây gác hồng
Nhưng nàng vẫn nhớ cánh đồng
Nhớ trâu chăn dắt, nhớ vồng lúa thơm
Nhớ vườn tược những sớm hôm
Tay nàng vun xới hoa đơm, trái mòng
Sương thu nắng hạ gió đông
Quê hương nỗi nhớ trong lòng chẳng thay
Giỗ bố Tấm mong đến ngày
Xin vua cho phép về ngay sớm chiều
Thấy Tấm sung sướng yêu kiều
Bụng mụ dì ghẻ rất nhiều ghét ghen
Nhưng mụ giữ mặt thân quen
Tươi cười niềm nở một phen uốn lời
Dì ghẻ bảo Tấm khơi khơi:
“Con trèo cau hái lấy đôi buồng già
Để dì cúng bố cau nhà
Cũng là thơm thảo món quà của con”
Tấm vâng lời trèo chon von
Lên cây mong hái quả ngon buồng lành
Tấm đang mải với tay nhanh
Dưới gốc dì ghẻ trở vành chặt cây
Cau lắc, Tấm hỏi thơ ngây:
“Dì ơi, sao cả cây này chuyển rung?”
Mụ rằng: “Kiến chạy lung tung
Ta đuổi cho kiến khỏi lùng đốt con”
Cây cau bị chặt gẫy ròn
Tấm ngã lộn xuống ao còn thấy đâu
Khổ thân cô Tấm dãi dầu
Lấy vua chẳng thoát hiểm sâu lòng người
Tấm chết chẳng kịp thốt lời
Mụ dì độc ác đốn đời lột ngay
Quần áo của Tấm liền tay
Cho Cám con mụ thế thay mặc vào
Cung vua hai mẹ con chào
Mụ rằng: chị Tấm hôm nào rủi ro
Bị ngộ cảm chết nằm co
Xin để em Cám thế cho chị mình
Than ôi kế mẫu chữ tình
Nhân ngày giỗ bố mà rình giết con!
Dang tay cố nhét vuông tròn
Phúc duyên cướp lấy vàng son giật về…

Tấm Cám (5)

Ngựa ngang qua chốn cầu mây
Đột nhiên Tấm bị rơi giày một bên
Nàng vội xuống ngựa mò liền
Tìm mãi không thấy Tấm bèn đi luôn
Mất một giày ngỡ chuyện buồn
Ai ngờ trong đó lại luồn điềm vui
Voi của vua chẳng ai xui
Ngang qua chỗ lội giật lùi chẳng đi
Lại còn gầm lên ầm ì
Vua sai lính xuống mò thì được ngay
Văn hài xinh xẻo chiếc giày
Vua cầm ngắm nghía trên tay chẳng rời
Rồi vua truyền lệnh một lời
Hễ trong đám hội có người quần thoa
Nghĩa là con gái, đàn bà
Đi vừa giày quý sẽ là vợ vua
Đàn bà, con gái chen đua
Xếp hàng ướm thử xem vừa chân không
Mẹ con Cám cũng đến lồng
Chân con, chân mẹ vào trong chiếc hài
Không vừa, tiếc rẻ một hai
Đến lượt nàng Tấm khoan thai cuối cùng
Khẽ xin ướm thử ngượng ngùng
Vừa như in lại giống hung chiếc giày
Mà Tấm cầm ở trên tay
Một đôi bị lạc thì nay chung đường
Cám đứng ngoài xem mắt giương
Thấy người con gái dễ thương tươi giòn
Giống chị Tấm hay bị đòn
Cám liền gọi mẹ mắt tròn ngạc kinh:
“Ai như chị Tấm nhà mình ?!!”
Mẹ nó phảy áo khỉnh khinh nguýt dài:
“Chuông khánh còn chẳng ăn ai
Nữa là mảnh chĩnh ném ngoài bờ tre
Chị mày nhặt thóc đầu hè
Đâu quần áo đẹp, ngựa xe mà đòi!”
Nào ngờ duyên nghiệp ý trời
Lại đưa “mảnh chĩnh” về nơi sang giầu
Đến khi vua đến rước dâu
Quân lính khênh kiệu cúi đầu, Tấm lên
Mẹ con Cám sán đến xem
Mới biết đích xác chị em trong nhà
Họ lấy làm lạ mắt hoa
Tấm lấy quần áo đâu mà đẹp xinh
Không biết cá bống có tình
Đáp công nuôi nấng hiển linh thành quà
Bát cơm khi trước nhân ra
Thành ngựa, quần áo lụa là, giày, khăn
Người hiền tích đức tu nhân
Cây trồng quả ngọt đền ân có ngày

Gatineau Park

Ở Canada có những công viên rất lớn, những công viên này có thể bao gồm những cánh rừng rộng, những hồ nước và cả những đồng cỏ, tất cả vẫn còn nguyên vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ và quyến rũ. Gatineau Park là một trong những công viên như vậy, bạn phải mất nhiều ngày mới có thể đi hết được Gatineau Park, cảnh từ những hình chụp ở đây chỉ là một góc rất nhỏ của công viên này.

Ai đi xa mô đó...

Tấm Cám (4)

4.
Khổ thân cô Tấm bé con
Mồ côi mồ cút lon xon một mình
Nuôi con bống có chút tình
Sẻ chia săn sóc nhớ hình bóng thân
Người ta giết chẳng ngại ngần
Tấm buồn lủi thủi vườn sân việc nhà
Chăn trâu, tát nước đồng xa
Mẹ con nhà Cám la cà rong chơi...
Ít lâu sau vua có lời
Mở hội kén vợ mọi người dự đông
Mẹ con Cám áo váy xong
Cùng nhau đi hội thong dong lượt là
Tấm thì rất muốn ghé qua
Nhưng dì ghẻ bắt ở nhà, dì đưa
Hai đấu thóc, gạo trộn bừa:
"Nhặt xong mới được dây dưa hội hè!"
Mẹ con mụ té đi ngay
Để lại mình Tấm đắng cay tủi hờn
Tấm khóc Bụt hiện lên luôn
Hỏi: "Sao nước mắt con tuôn thế này"
Tấm thưa: "Hôm nay là ngày
Nhà vua mở hội mà tay của dì
Lại trộn thóc gạo làm chi
Bắt con phải nhặt đến kỳ nào xong"
Bụt rằng: "Để ta giúp con
Nhờ đàn chim sẻ nhặt ngon ngay mà"
Liền có đàn chim bay sà
Hai phần thóc gạo nhặt ra rõ ràng
Tấm mừng nhưng lại vội vàng
Tủi thân muốn khóc: áo nàng mướp xơ
Váy thì rách vá, bây giờ
Mà đi xem hội thì dơ với người
Bụt bèn bảo Tấm một lời:
"Con đào bốn lọ ở nơi chân giường
Sẽ có quần áo đủ đường"
Hóa ra hồn bống cũng thương Tấm hiền
Lọ thì có yếm hoa hiên
Quần nhiễu điều, thắt lưng duyên hoa đào
Lọ thì áo mớ ba màu
Lục, đào, hoàng yến màu nào cũng tươi
Khăn nhiễu tam giang vừa người
Văn hài xinh xắn ôm mười ngón chân
Tấm lo mặc áo mặc quần
Mở thêm lọ cuối ngựa thần bé teo
Vừa đặt xuống đất ngựa reo
Hí lên một tiếng lớn theo ngựa thường
Lại có đủ cả yên cương
Tấm cưỡi ngựa đẹp lên đường cái quan
Xinh tươi quá thể cô nàng
Ai hay côi cút gian nan có ngày...

Tấm Cám (3)

3.
Dì ghẻ thấy Tấm rất hay
Ăn xong ra giếng nên rày sinh nghi
Bèn sai con đẻ của dì
Đợi Tấm ra đó thì đi rập rình
Cám nấp trong bụi mùng tinh
Ở ngay cạnh giếng nghe rành rọt câu
Tấm đọc gọi Bống ngoi đầu
Cám bèn nhẩm thuộc kể hầu mẹ nghe
Sáng sau dì gọi Tấm đe:
"Hôm nay mẹ dặn con nghe mới là
Chăn trâu thì chăn đồng xa
Chớ chăn đồng nhà làng bắt mất trâu"
Vâng lời dì, Tấm cắm đầu
Dắt trâu xa tít đồng mầu mới an
Ở nhà hai mẹ con gian
Đem cơm ra gọi Bống bang mị lừa
Bống nổi lên ăn cơm thừa
Mẹ con bắt lấy kho dưa ăn liền
Đến chiều Tấm dắt trâu viền
Ăn xong Tấm gọi Bống hiền lên ăn
Ai ngờ gọi mãi băn khoăn
Chẳng thấy Bống nổi chẳng tăm nước mờ
Hồi lâu Tấm sốt ruột chờ
Chợt thấy cục máu đỏ lờ nổi lên
Tấm khóc như bị trúng tên
Bụt nghe Bụt lại hiện lên thình lình:
"Sao con đứng khóc một mình"
Tấm bèn kể hết sự tình đầu đuôi
Bụt rằng: "con Bống con nuôi
Người ta ăn thịt mất rồi còn đâu
Con về tìm xương, đuôi, đầu
Bỏ vào bốn lọ chôn sâu chân giường"
Tấm nghe về vội tìm xương
Hồi lâu mà chẳng thấy vương ở nhà
Con gà cục tác cục ta:
"Cho ta nắm thóc ta đà bới cho"
Tấm rải một nắm thóc to
Gà bèn vào bếp bới gio một hồi
Xương Bống phơi cả lên rồi
Tấm bèn gom lấy y lời đem chôn

Tấm Cám (1,2)

1.
Tấm và Cám hai chị em
Cùng cha khác mẹ ngồi chen một nhà
Tấm biết đi, mẹ vội xa
Ít lâu thì lại đến cha qua đời
Tấm ở với dì ghẻ, người
Đẻ ra con Cám rong chơi suốt ngày
Tấm thì quần quật chân tay
Việc này việc nọ dì bày hàng kho...
Một hôm mẹ Cám đưa cho
Mỗi con Tấm, Cám một giò đeo hông
Bảo ra hớt tép ngoài đồng
Ai hớt đầy giỏ: yếm hồng mẹ trao
Tấm nghe lội ruộng cái ào
Không quản trời nắng bắt vào tôm cua
Được chiều Cám vốn nhởn nhơ
Hái hoa bắt bướm bụi bờ gần xa
Đến khi trời đã chiều tà
Giỏ Cám vẫn chẳng có ma tép nào
Cám bèn cất giọng cao cao:
"Chị Tấm ơi hụp mau nào cho sâu
Kẻo đầu chị lấm bùn trâu
Về nhà mẹ thấy mẹ rầu cho coi"
Tấm tin cái đứa vạch vòi
Ra ao tắm gội nước nôi kỹ càng
Cám trên bờ vội trút hàng
Bao nhiêu tôm tép đều sang giỏ mình
Tấm lên thấy giỏ sạch tinh
Nàng bưng mặt khóc một mình khơi khơi

2.
Thốt nhiên Tấm thấy sáng ngời
Bụt hiện lên hỏi: con ơi khóc gì?
Tấm kể, Bụt nói uy nghi:
Con xem trong giỏ có gì còn chăng
Tấm nhìn vào giỏ thưa rằng:
Chỉ còn con bống nhỏ bằng ngón tay
Bụt bảo đem Bống về ngay
Thả nuôi ở giếng mỗi ngày thả cơm
Đáng ăn mỗi bữa ba đơm
Thì ăn hai bát phần hơn để dành
Mang cho con Bống ngoan lành
Thả cơm nhớ gọi rõ rành lớp lang
Cái Bống là cái Bống Bang
Lên ăn cơm vàng cơm bạc nhà ta
Cho dù có đói ra ma
Chớ ăn cơm hẩm cháo hoa nhà người
Dứt lời Bụt biến đi thôi
Tấm về theo đúng như lời Bụt răn
Bớt bát cơm mỗi bữa ăn
Giấu đem ra giếng để chăn bống hiền
Tấm gọi là bống hiện lên
Đớp hết cơm lại lặn yên đợi nàng
Nhân đây ghé một lời bàn
Lời ngọc lời vàng Bụt dạy Tấm theo
Chúng sinh cứu độ mầm gieo
Tu nhân tích đức đuổi đeo tháng ngày...

(Còn tiếp)

Nhạc Hoàng Thi Thơ (II)

Nhạc Hoàng Thi Thơ gợi nhắc đến nhiều ký ức trong tôi, có một điều rất ấm áp là khi nghe những bài hát với giai điệu trữ tình và ca từ hồn nhiên trong trẻo như nắng gió đồng quê của ông, tôi luôn cảm thấy mình được gần gụi với quê hương.

Nhạc Hoàng Thi Thơ (I)

viên- điều, sĩ- sự, nỗi- quân

Sang nhà bạn Nhị Linh thấy cái tiêu đề có lối cân bằng viên- điều ngồ ngộ gây cười: Biên tập viên là một điều ác :), cái mặt tủm tỉm kèm theo có thể hiểu là tác giả cố tình viết hài hước thế (để câu view chẳng hạn ;), tôi bắt chước NL viết ra vài câu kiểu đó:

- Ca sĩ hiện nay là một sự khoe ngực

- Hải quân VN là một nỗi thiếu thốn gian nan

Viết sai mà đọc có vẻ xuôi tai nhỉ, sai vì người thì phải tương đương với người, nếu coi "là" là một dấu bằng, hai vế cần tương đương, người (viên, sĩ, quân) không thể là điều, sự, nỗi được. Tôi là kẻ yếu, anh là kẻ mạnh...

Nhưng trong văn học thì lối viết sai này lại được chấp nhận thậm chí được coi như một sự so sánh sáng tạo. Ví dụ: "Nàng là một nỗi buồn không tuổi", "Thằng ấy là nỗi nhục của dòng họ"...

(Nhân thể, chị Đoàn Minh Phượng có nhắc đến niềm mong ước được tự do viết sai của Nguyễn Ngọc Tư ở đây)

Đương nhiên trong văn học thì "nàng" cũng mênh mông mà "buồn" cũng mênh mông, và "Làng quê thì mênh mông" lắm, bữa trước tôi cũng nhân đọc blog bạn Nhị Linh mà đang đêm khuya đi Gúc truyện ngắn này để đọc, đọc xong sợ đến mất ngủ, thế là đêm cũng thành mênh mông nốt! :)

Trong các văn bản không phải văn học, lối viết viên- điều, sĩ- sự, nỗi- quân ở trên gây sự chú ý bởi khoảng chênh lệch giữa danh từ và danh từ không cùng loại. Sự khập khiễng này khiến ta có cảm giác tác giả đã viết lệch. Nhưng với tôi dù sao nó cũng không gây ra cảm giác tức họng giống bị hóc xương như khi đọc một câu khác trong đó người được so với người chẳng sai ngữ pháp tí nào hết, chỉ có điều ở câu này, một người yêu nước bị coi là một thằng ăn cắp. Nghẹn họng.

Nhật ký cũ - Hà nội

Tôi không sinh ra ở Hà nội, nơi tôi sinh ra và lớn lên là Thái nguyên, một tỉnh miền trung du. Trong suốt thời thơ ấu, tôi có một số lần chưa đủ kể trên mười đầu ngón tay được "về Hà nội chơi" hoặc đi ngang qua Hà nội để về quê ngoại, quê nội. Hà nội trong mắt một đứa trẻ như tôi là những hình ảnh khá kỳ vĩ và nhiều ẩn chứa. Là sông Hồng đỏ phù sa trôi cuồn cuộn mùa mưa, là cầu Long biên dài dặc, là những phố nối nhau mãi không ngừng. Hà nội cho tôi biết đến hình ảnh "lơ thơ tơ liễu buông mành", chỗ tôi ở ko có cây liễu. Nhìn cầu Thê Húc nườm nượp tôi nghĩ đến những câu thơ trong Kiều của Nguyễn Du. Hà nội cho tôi biết những ngõ sâu thăm thẳm, những bàn thờ trầm mặc trong căn nhà bạn cha tôi thiếu ánh sáng mặt trời dường như càng ẩn chứa thêm những gì bí ẩn. Hà nội cũng bí ẩn trong những câu chuyện người lớn mà tôi nghe lỏm được về Nhân Văn Giai Phẩm...

Trong thời gian tôi đi học ĐH 5 năm ở HN, tôi khám phá thêm được nhiều điều nhưng HN vẫn còn nhiều bí ẩn với tôi... Lớp tôi học có khoảng hơn ba chục người nhưng chỉ có một người là HN gốc, nghĩa là ông bà bạn ấy cũng sinh ra ở HN, bạn ấy là một bạn gái tên là Phương. Sau khi nghe vậy tự nhiên tôi nhận thấy phong thái khác hẳn của bạn ấy so với các bạn cùng lớp. Sau này tôi không rõ mình đã yêu quí bạn P kia quá mà nghĩ vậy hay sao, vì tất cả những gì toát ra từ P tôi đều thấy đẹp. Bản thân P cũng là một người con gái đẹp, trong cách ăn mặc, nói năng, trong từng cử chỉ. Cảm ơn P. đã cho tôi ấn tượng về một người HN gốc như vậy.

Chúng tôi học ở 19 Lê Thánh Tông, đấy là một phố rất đẹp vắt ngang qua vườn hoa Tao đàn kéo thẳng đến nhà hát Lớn. Trên phố này còn có đại học Dược, cạnh ĐH Dược là biệt thự của gia đình BS TTT, một ngôi biệt thự kiểu Pháp có vườn cây trong hàng rào mà mỗi lần đi học về ngang qua để ra bến Bus, chúng tôi thường say sưa ngắm nhìn.

Hồi đó HN còn tàu điện, nhưng vì tàu điện đi rất chậm nên chúng tôi đi học bằng Bus hoặc xe đạp. Thỉnh thoảng, những khi mới lĩnh học bổng hoặc mới được gia đình tiếp tế, tôi và một người bạn gái cùng phòng không trở về ký túc sau giờ học mà đi chơi "bát phố". Đầu tiên là qua Tràng tiền, vào hiệu sách và hiệu kem, sau đấy men nhà Bưu điện ra hàng Dầu xem giày dép, rồi đi Hàng Ngang, Hàng Đào, ăn chè ở hàng Thùng, cốc chè đỗ đen rất to và ngon, ăn bánh rán ở hàng nào đó quên rồi, bánh rán bé tẹo, ròn, ngọt lắm...

Cũng có những buổi chiều cuối tuần không có tiền nhiều trong túi, chỉ đi với bạn ngắm phố phường Hà nội. Thực ra Hà nội trong ký ức của tôi không chỉ là chính cảnh phố phường tôi thấy mà được khắc sâu bằng những trang viết về Hà nội tôi được đọc suốt thời niên thiếu cho đến khi trưởng thành. Một Kẻ Chợ hoài niệm và xa vắng trong Tự truyện của Tô Hoài, một Hà Thành kệch kỡm nhiều thói hư tật xấu trong Số đỏ của Vũ Trọng Phụng, một Hà nội với nhiều sự tinh tế và cầu kỳ trong văn Nguyễn Tuân, một thủ đô hào hoa trong nhạc Nguyễn Đình Thi... Nhưng sâu sắc nhất với tôi vẫn là Hà nội của Nguyễn Huy Tưởng, tôi đọc đi đọc lại Sống mãi với thủ đô, ấn tượng với nhiều nhân vật người Hà nội trong đó. Đến khi dạo chơi ở Bờ Hồ, đường Đinh Tiên Hoàng, gặp khóm tượng đài những người thanh niên cầm bom ba càng, tôi lại nhớ đến cuốn truyện đó. Nghĩ đến một Hà nội đã từng chìm trong khói lửa, và cảm thấy mỗi đường phố rộn rã tôi đang nhìn như ẩn chứa một phần hồn hào hùng và thiêng liêng. Có một bức ảnh về cách mạng tháng Tám chụp Hà nội trong sách lịch sử phổ thông mà tôi xem nhiều lần, đó là bức ảnh cảnh người dân cướp chính quyền ở một tòa nhà của Pháp, khi đi con đường gần quảng trường Ba Đình, tôi nhận ra tòa nhà đó, thấy rất thú vị.

Ra trường, tôi về lại Thái nguyên, khi tôi chuyển công tác về Hà nội vào năm 1998, Hà nội đã khác xưa nhiều. Những lần tắc đường ở Ngã tư Sở đã làm tôi nghĩ về một Hà nội ngột ngạt bởi ô nhiễm và quá tải, nhưng đấy là chuyện về sau này. Ở Hà nội "những năm hai nghìn" mà tôi vẫn nhớ về một Hà nội thời sinh viên của tôi hơn...

Dec 29 2006

Thơ đưa

Ngả lưng tôi ngủ vào thơ
Xoay ngang xoay dọc bốn bờ rộng thênh
Mơ mòng phải bước chênh vênh
Thơ đỡ tôi nhé thơ khênh tôi về
Đưa tôi như võng trưa hè
Để tôi đợi gió hàng tre rì rào...

Sau cơn mưa chiều

Cổ tích hiện đại

- Tàu ơi, sao lưỡi bò to thế?
- Lưỡi bò to để bò liếm được nhiều hơn (LVT)

Mô típ hỏi đáp trên có nguồn gốc từ câu chuyện về cô bé quàng khăn đỏ và con chó sói. Trong chuyện này, dù che giấu khéo léo đến đâu thì rồi cuối cùng con sói cũng lộ ra bản chất sói, dã tâm gian ác, tham lam của nó.

Cô bé quàng khăn đỏ bé nhỏ sức yếu khó lòng chống lại được sói già gian ác, bây giờ phải làm gì? Cô bé bèn kêu cứu ầm ĩ lên cho cả thế giới nghe thấy. Tiếng kêu vang xa muôn dặm, sói già cũng phải chùn tay, nó ngại bị bàn dân thiên hạ đồng thanh phản đối, nó cũng ngại biết đâu có bác thợ săn đang sửa soạn súng ống ở đâu đó...

How To Deal With Negative People

Có bài này đọc rất hữu ích, vì muốn copy thì phải liên hệ với tác giả nên tôi chỉ để link thôi: How To Deal With Negative People